توصیه شماره ۳ مجتهد شبستری به علاقمندان فهم «مقالات قرائت نبوی از جهان»

فرض می‌کنیم شما می‌خواهید مثلا این آیه از قرآن کریم را بفهمید : « إِنَّ اللّهَ یَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالإِحْسَانِ وَإِیتَاء ذِی الْقُرْبَى وَیَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاء وَالْمُنکَرِ وَالْبَغْیِ یَعِظُکُمْ لَعَلَّکُمْ تَذَکَّرُونَ» (۱)

پیش از شروع در عمل فهمیدن این آیه چند موضوع و پرسش کاملا متفاوت زیر را در ذهن خود از یکدیگر جدا کنید:

۱- مدلول واژه‌ها و جملات این آیه چیست؟

۲- من چگونه این مدلول را می‌فهمم؟

۳- اگر معتقد هستم این کلمات و جملات عینا از سوی خدا آمده است آیا می‌توانم بیان کنم این اعتقاد چگونه در من پیدا شده است؟

۴- آیا این اعتقاد معقول است (از نظر معرفت شناسی مجاز هستم چنین اعتقادی داشته باشم)

 ۵- آیا می‌توانم علاوه بر این اعتقاد، بگویم من می‌فهمم که خدا با عین کلمات و جملات این آیه مرا مخاطب خود قرار داده و با من سخن گفته است؟ (چنانکه در خطاب‌های انسانی مخاطب واقع شدن خود را می‌فهمم)

 ۶- اگر چنان مدعایی داشته باشم، منظورم از مخاطب خدا واقع شدن و منظورم از می‌فهمم، برای خودم کاملاً روشن است؟ آیا می‌توانم برای انسان‌های دیگر توضیح دهم که این فهم چگونه اتفاق می‌افتد به گونه‌ای که آنها این توضیح مرا بفهمند و خود نیز بتوانند قرآن را آنگونه بفهمند و یا فهم مرا نپذیرند و فهم دیگری عرضه کنند و بتوانیم با یکدیگر به بحث و گفتگو و اقامه شواهد برای فهم‌های خود بپردازیم (فهم بین الاذهانی)

آنچه در بحث‌های مربوط به فهم قرآن در مقالات قرائت نبوی از جهان بدان پرداخته شده دو پرسش و موضوع پنجم و ششم است و نه موضوعات و پرسش‌های پیش از آنها.

بررسی انواع نقدها که در ارتباط با آن مقالات به نگارش درآمده نشان می‌دهد که ناقدان محترم موضوعات و پرسش‌های ششگانه فوق را در ذهن خود از یکدیگر تفکیک نمی‌کنند و این خلط آنها را در فهم این مقالات دچار صعوبت می‌کند.

 این توصیه ها ادامه دارد…

_____________

(۱) در حقیقت، خدا به دادگرى و نیکوکارى و بخشش به خویشاوندان فرمان مى‌دهد و از کار زشت و ناپسند و ستم باز مى‌دارد. به شما اندرز مى‌دهد، باشد که پند گیرید (سوره نحل، آیه ۹۰؛ ترجمه فولادوند).