دسته بندی های ارشیو: گزیده‌های از کتاب‌ها

قرائت انسانی از دین چگونه قرائتی است؟ – بخش دوم*

چرا در جهان جدید، سخن گفتن با زبان تکلیف، دشوار یا حتی ناممکن شده است؟ در عصر مدرنیته دامنۀ انتخاب‌های انسان بسیار گسترده شده و انتخاب جای تن دادن به تقدیر و سرنوشت را گرفته است.[۱] در عصر مدرنیته تأسیس نظامهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی مستلزم یک انتخاب است؛ انتخابی از میان نظامهای متفاوت و مجموعه ارزشهای متفاوت. این انتخاب، […]

ادامه مطلب

قرائت انسانی از دین چگونه قرائتی است؟ – بخش اول*

به تازگی کتابی از شما منتشرشده است با عنوان نقدی بر قرائت رسمی از دین. در مواضع مختلف کتاب، تعاریف گوناگونی از«قرائت رسمی» ارائه شده است، لطفاً بفرمایید قرائت رسمی از اسلام دقیقاً به چه معناست؟ آیا منظور «قرائـت فقاهتی» از اسلام است یا «قرائت حکومتی» یا «قرائت فقاهتی-حکومتی»؟ در این کتاب منظور من از قرائت رسمی، قرائت فقاهتی-حکومتی است. […]

ادامه مطلب

در بارۀ عبادات، گناهان، محرّمات و احکام اجتماعی*

از من پرسیده‌اند که دربارۀ ابدی‌بودن حکم عبادات، که در متن قرآن آمده چون نماز، روزه، ‏انفاق و…، چه می‌گویم؟ آیا آن‌ها هم موقت است؟! پاسخ من این است که توصیه به این ‏عبادات در قرآن جعل قانون نیست، تا ابدی یا غیرابدی باشد. عبادت‌ها هویتی دارند که به هیچ‌وجه در چارچوب قانون و قانون‌گذاری نمی‌گنجند. عبادت کوششی انسانی است برای […]

ادامه مطلب

فقه سیاسی بستر عقلایی خود را از دست داده است (۲)*

۹ – تقریرات گذشته این نظریه را قوّت می‌بخشد که غالب نصوص باب سیاسات در کتاب و سنت ناظر به پرسش‌هایی نیست که ما در عصر حاضر در باب حقوق جزا یا حکومت و مانند آن داریم و به این جهت دلالت آن‌ها به احکام ناظر به عصر حاضر منتفی است. مسئلۀ ما این نیست که آنها هنوز هم برای این عصر امر […]

ادامه مطلب

دموکراسی و دین‌داری*

آزادی سیاسی و دموکراسی برای ملت ایران دو مقولۀ بسیار مهم و سرنوشت‌ساز است و اگر ملت ما در فهم و تحلیل آن‌ها دچار خطا گردد گرفتار سردرگمی‌ها و رنج‌های فراوان خواهد شد. در یک سال اخیر که بحث‌های جدی در باب این دو مقوله مطرح می‌شود خطاهای بزرگی نیز در فهم آنها رخ می‌نماید. عده‌ای آزادی سیاسی را که معنای درست آن […]

ادامه مطلب

فقه سیاسی بستر عقلایی خود را از دست داده است (۱)*

… چنین به‌نظر می رسد که در این باب [سیاسات] بستر عقلایی حرکت فقهی در موارد عمده‌ای مخدوش شده است و اغلب فتاوا و نظریات فقهی باب سیاسات در عصر حاضر توجیه عقلایی ندارد و موّجب تفویت مصالح شرعی و عقلایی مسلمانان می‌شود. شرح این قضیه به اجمال چنین است: بخش عظیمی از فتاوا و نظریات فقهی باب سیاسات مربوط […]

ادامه مطلب

مدارا – تحمل – بخش ۶*

۱۱ – از تأکید مجدّد بر این نکتۀ اساسی نباید غفلت کنیم که مدارا به‌معنای بی‌تفاوتی اخلاقی و دست کشیدن از ارزش‌ها و یا شکاکیت در برابر حقیقت‌هایی که هر شخص به‌صورت نسبی به آن می‌رسد نیست. در مدارا این مضمون وجود دارد که شخص مداراگر آن عقیده و عمل دیگران را که صحیح نمی‌داند و نمی‌پسندد تحمل می‌کند چون […]

ادامه مطلب

مدارا – تحمل – بخش ۵*

۹ – درباب مدارا و تحمل یک پرسش اساسی دیگر این است که آیا مدارا و تحمل با جامعۀ دینی سازگاری دارد؟ پاسخ این سؤال بسته به این است که مشخص کنیم منظورمان از جامعۀ دینی چیست. هم ادیان با یکدیگر متفاوتند و هم جوامع دینی. اگربخواهیم سؤال فوق را در ارتباط با یک جامعۀ دینی مانند جامعۀ خودمان پاسخ دهیم، باید بگویم اگر سنت دینی […]

ادامه مطلب

دوگانگی نظام زندگی انسان در جهان معاصر*

بار دیگر روی این نکته تأکید می‌کنم که پذیرفتن حقوق بشر به‌مثابۀ اساس نظام اجتماعی هرگز به‌معنای محدود ساختن تعریف انسان در حقوق بشر نیست. عالمان دین می‌توانند انسان‌شناسی دینی خود را هر چه روشمندانه‌تر گسترش دهند، و در ارتباط انسان با مبدأ و معادش صدها نکتۀ دقیق بگویند، اسرار طریقت و حقیقت را تا آنجا که مجاز است توضیح دهند و سلسلۀ سلوک […]

ادامه مطلب

مدارا – تحمل – بخش ۴*

۷ – تحمل دیگران در حقوق سیاسی واجتماعی، امروز نیاز مبرم جامعۀ ماست و هر مسأله‌ای که توجه به آن ضرورت اجتماعی پیدا کند، در صدر مسائل اجتماعی قرار می‌گیرد و اهمیت پیدا می‌کند. درجامعۀ ما گروه‌های مختلف با تفکرات دینی و سیاسی متفاوت و با آرا و عقاید و منافع سیاسی متفاوت وجود یافته‌اند. جامعۀ ما به‌معنای واقعی یک جامعۀ پلورال است. در چنین وضعی […]

ادامه مطلب
1 2