محمد مجتهد شبستری چند هفته پس از آن که یک استاد فلسفه در حوزۀ علمیه قم آزادی را «بت» نامید و فتوای وجوب شکستن آن را صادر کرد!(1) جامعه ما اینک با هیاهوی تازه دیگری روبرو شده است. پاره‌ای از خطیبان جمعه و بعضی از مراجع تقلید قم مدعی شده‌اند که آنان کلیدداران بهشت و جهنم هستند و می‌دانند که […]

محمد مجتهد شبستری 1- امروز ساعت 7، وقتی روزنامه شرق به دستم رسید، چشمم به این تیتر اصلی در صفحه اول افتاد: بت آزادی را باید با ایستادگی شکست[1] در اصطلاح دین، بت ضد خداست. وقتی می‌گویند فلان شیء یا فلان شخص بت شده منظور این است که آن شیء یا شخص در نظر انسان‌ها به جای خدا نشسته و […]

قران چیست؟ و فهم و تفسیر متون چیست؟ (2) مجتهد شبستری 1- در میان مسلمانان، واژه «قرآن» به چندین معنای متفاوت اشاره می‌کند: الف. آن کتاب الهی که در لوح محفوظ قرار دارد. ب. مجموعه‌ای از «آیات الهی» که پیامبر اسلام در طول 23 سال آنها را برای مردم خوانده است. ج. مجموعه‌ای از «آموزه‌ها، اصول اخلاقی و احکام عملی» […]

محمد مجتهد شبستری «سنّت» (معادل Tradition) برای مسلمانان هیچ گونه مفهوم ایمانی، عقیدتی ندارد. آنها می‌توانند به این مسئله و توابع آن چون «رویارویی سنّت و تجدد» فقط نگاه آنتروپولوژیک داشته باشند. در دهه‌های اخیر عده‌ای ازصاحب نظران بر این موضوع اصرار ورزیده اند که مفهوم سنّت و توابع آن برای مسلمانان در درجۀ اول یک مفهوم دینی ـ عقیدتی […]

محمد مجتهد شبستری در بخش پیشین این نوشتار با تحلیل یک متن بلند (داستان آفرینش آدم) از قرآن نشان دادم که دلیل «روایت بودن» قرآن چیست. اما چنانکه قبلا نوشته‌ام این مدعا یک مدعای مرکب است که یک سویه دیگر نیز دارد و آن این است که قرآن اِخبار از واقع نیست. به گمانم ضروری است که این سویه مدعا […]

محمد مجتهد شبستری ما به سرچشمه پرسش‌های خود دست یافته‌ایم قرآن چیست؟ فهم و تفسیر متون چیست؟ 1- پرسش‌های خطیر فلسفی، الهیاتی، سیاسی، فرزندان عصر خود هستند. هر پرسشی در هر زمانه‌ای سر برنمی‌آورد و مشروعیت نمی‌یابد. پرسش‌ها وقتی به طور کامل مشروعیت می‌یابند که تحول اندیشه و تغییرات اجتماعی به حدی می‌رسد که برای انسان‌های اندیشمند طرح آشکار آن […]

محمد مجتهد شبستری   دوست من مصطفی ملکیان اخیرا در ضمن یک گفتگو (1) از اعمال دور از صداقت و هرج و مرج طلبانه افرادی پرده برداشته که در تفسیر قرآن مجید از هرمنوتیک جدید بهره‌ می‌جویند. فهرستی از آن اعمال را میتوان چنین ارائه کرد: 1- این جماعت مانند کسی که با سرنگ مایع تخم مرغ را بیرون می‌کشد […]

محمد مجتهد شبستری چهار یا پنج هفته پیش بود که مقاله نصرحامد ابوزید «رویکردی نو به قرآن» ترجمه محسن آرمین را در اینترنت خواندم. تا آن زمان از این مقاله بی خبر بودم . مقاله را بسیاری سودمند یافتم و به همین جهت آن مقاله در همین سایت نیز انتشار می‌یابد. دو نکته مهم را در باره این مقاله یادآور […]

نصر حامد ابوزید؛ ترجمه: محسن آرمین مقدمه ابتدا مایلم براین نکته تأکید کنم که عرصه نوآوری فکری افق بازی را در برابر پژوهشگر تصویر می‌کند که وی در آن امکان بازنگری خود را می‌یابد. از آن جا که در این سخنرانی، تغییر رویکردی نه چندان اندک در حوزه تعامل با قرآن نه به عنوان «متن» – آنچنان که موضوع بحث […]

مدعای فقیهان مبنای علمی ندارد متدولوژی من     محمد مجتهد شبستری   در بخش نخست این مقاله نوشته‌ام این مدعا که در آیات قرآن حدود، قصاص، ارث، نکاح، طلاق، محاربه، جهاد، شوری، اطاعت از اولی الامر و مانند این‌ها، قوانین حقوقی ابدی و تغییرناپذیر الهی برای همه انسان‌ها در همه عصرها بیان شده مبنای علمی ندارد و قرآن به آن […]