این متن در کتاب نقدی بر قرائت رسمی از دین نوشته محمد مجتهد شبستری در 1379ش انتشار یافته است. فقه اسلامی و حقوق زنان همان طور که مستحضر هستید، در فقه اسلامی میان زن و مرد نابرابریهای حقوقی متعددی در اموری نظیر طلاق، حضانت، ریاست خانواده، داوری، ارث و. . . وجود دارد. اگر اجازه بدهید، بحث را با این […]
ادامه مطلبمحمد مجتهد شبستری چند هفته پس از آن که یک استاد فلسفه در حوزۀ علمیه قم آزادی را «بت» نامید و فتوای وجوب شکستن آن را صادر کرد!(1) جامعه ما اینک با هیاهوی تازه دیگری روبرو شده است. پارهای از خطیبان جمعه و بعضی از مراجع تقلید قم مدعی شدهاند که آنان کلیدداران بهشت و جهنم هستند و میدانند که […]
ادامه مطلبمحمد مجتهد شبستری 1- امروز ساعت 7، وقتی روزنامه شرق به دستم رسید، چشمم به این تیتر اصلی در صفحه اول افتاد: بت آزادی را باید با ایستادگی شکست[1] در اصطلاح دین، بت ضد خداست. وقتی میگویند فلان شیء یا فلان شخص بت شده منظور این است که آن شیء یا شخص در نظر انسانها به جای خدا نشسته و […]
ادامه مطلبقران چیست؟ و فهم و تفسیر متون چیست؟ (2) مجتهد شبستری 1- در میان مسلمانان، واژه «قرآن» به چندین معنای متفاوت اشاره میکند: الف. آن کتاب الهی که در لوح محفوظ قرار دارد. ب. مجموعهای از «آیات الهی» که پیامبر اسلام در طول 23 سال آنها را برای مردم خوانده است. ج. مجموعهای از «آموزهها، اصول اخلاقی و احکام عملی» […]
ادامه مطلبمحمد مجتهد شبستری «سنّت» (معادل Tradition) برای مسلمانان هیچ گونه مفهوم ایمانی، عقیدتی ندارد. آنها میتوانند به این مسئله و توابع آن چون «رویارویی سنّت و تجدد» فقط نگاه آنتروپولوژیک داشته باشند. در دهههای اخیر عدهای ازصاحب نظران بر این موضوع اصرار ورزیده اند که مفهوم سنّت و توابع آن برای مسلمانان در درجۀ اول یک مفهوم دینی ـ عقیدتی […]
ادامه مطلبمحمد مجتهد شبستری در بخش پیشین این نوشتار با تحلیل یک متن بلند (داستان آفرینش آدم) از قرآن نشان دادم که دلیل «روایت بودن» قرآن چیست. اما چنانکه قبلا نوشتهام این مدعا یک مدعای مرکب است که یک سویه دیگر نیز دارد و آن این است که قرآن اِخبار از واقع نیست. به گمانم ضروری است که این سویه مدعا […]
ادامه مطلبمحمد مجتهد شبستری ما به سرچشمه پرسشهای خود دست یافتهایم قرآن چیست؟ فهم و تفسیر متون چیست؟ 1- پرسشهای خطیر فلسفی، الهیاتی، سیاسی، فرزندان عصر خود هستند. هر پرسشی در هر زمانهای سر برنمیآورد و مشروعیت نمییابد. پرسشها وقتی به طور کامل مشروعیت مییابند که تحول اندیشه و تغییرات اجتماعی به حدی میرسد که برای انسانهای اندیشمند طرح آشکار آن […]
ادامه مطلبمحمد مجتهد شبستری دوست من مصطفی ملکیان اخیرا در ضمن یک گفتگو (1) از اعمال دور از صداقت و هرج و مرج طلبانه افرادی پرده برداشته که در تفسیر قرآن مجید از هرمنوتیک جدید بهره میجویند. فهرستی از آن اعمال را میتوان چنین ارائه کرد: 1- این جماعت مانند کسی که با سرنگ مایع تخم مرغ را بیرون میکشد […]
ادامه مطلبمحمد مجتهد شبستری چهار یا پنج هفته پیش بود که مقاله نصرحامد ابوزید «رویکردی نو به قرآن» ترجمه محسن آرمین را در اینترنت خواندم. تا آن زمان از این مقاله بی خبر بودم . مقاله را بسیاری سودمند یافتم و به همین جهت آن مقاله در همین سایت نیز انتشار مییابد. دو نکته مهم را در باره این مقاله یادآور […]
ادامه مطلبنصر حامد ابوزید؛ ترجمه: محسن آرمین مقدمه ابتدا مایلم براین نکته تأکید کنم که عرصه نوآوری فکری افق بازی را در برابر پژوهشگر تصویر میکند که وی در آن امکان بازنگری خود را مییابد. از آن جا که در این سخنرانی، تغییر رویکردی نه چندان اندک در حوزه تعامل با قرآن نه به عنوان «متن» – آنچنان که موضوع بحث […]
ادامه مطلب