اگر در جامعه‌اي سه مفهوم «خدا»، «قدرت» و «زور» با يکديگر درآميخته شوند، در آن جامعه پايه‌هاي استبداد سياسي –  ديني محکم و رنج‌هاي فراوان بر مردم آن جامعه وارد خواهد شد. هرکدام از اين مفهوم‌هاي سه گانه به قلمرو‌هاي ويژه‌اي متعلق است. و تحليل عقلاني هريک از آن‌ها با ديگري به کلي متفاوت است و آثاري که بر هر […]

من از اين فرصت كه اين محفل ماهيانه در اختيار می‌گذارد استفاده می‌كنم و به اين موضوع می‌پردازم كه مولفه‌هاي نوانديشي ديني كه در سال‌هاي اخير زياد روي آن تكيه می‌شود ولي قدمتي تقريبا صدوپنجاه ساله در جهان اسلام دارد، از نظر من چيست. سعي می‌كنم اين موضوع را با بيان چند مطلب توضيح دهم: 1.  قبلا بايد تعريف خود […]

جلا‌ل‌الدين رومي در مثنوي معنوي جهان را قرائت مي‌كند، قرائتي داستاني عرفاني. مثنوي وي بيش از هر چيز يك «خواندن» است، خواندن جهان (كه شامل انسان هم هست) به مثابه پديدارهايي كه معناي نهايي همه آنها «خدا» است. سبك اين خواندن «حكايت» است و او يك حكايت‌كننده. او از آنچه بر جهان گذشته و مي‌گذرد و به صورت پديدارها آشكار […]

آخرالزمان آخِرٌ الزَّمان، اصطلاحي كه در فرهنگ اديان بزرگ دنيا ديده مي‌شود و در اديان ابراهيمي از اهميت و برجستگي ويژه‌اي برخوردار است. عقايد مربوط به آخر الزمان بخشي از مجموعة عقايدي است كه به پايان اين جهان و پيدايش جهان ديگر مربوط مي‌شود و اديان بزرگ دربارة آن پيشگوييهايي كرده‌اند. در اين مقاله نخست به بررسي عقايد مسلمانان پرداخته […]

نخست به تعريف مختصري از دين که پاره اي از دين شناسان بزرگ آن را مطرح کرده اند اشاره می‌کنم و سپس، به بررسي نظر پاره اي ديگر از دين شناسان ميپردازم که از پنج گونه دين و دينداري در طول تاريخ سخن به ميان آورده اند. بررسي اين پنج نوع از دين و دينداري، در پاسخگويي به اين سوال […]