قرائت نبوی از جهان (13) دلالتهای ذاتی متن 1- فیلسوفان و عارفان مسلمان درباره «حقیقت قرآن» سخنهای فراوان گفتهاند. آن سخنان، قرآن را نه یک متن تاریخی بلکه یک واقعیت متافیزیکی معرفی میکنند که در جهان تاریخی نیز ظهور و بروز یافته است. آن واقعیت متافیزیکی را «کلام خداوند» مینامند و آن پدیدار تاریخی را کتاب خداوند که هر […]
ادامه مطلبقرائت نبوی از جهان (12) محدودیتهای تجربه فهم متن 1- در مقالات پیشین گفتهام فهم همگانی از متن قرآن معطوف به این تجربه است که یک انسان مدعی نبوت و رسالت در بطن و متن زندگی اجتماعی ـ تاریخی انسان با این متن با آنها سخن میگوید. گفتهام این فهم همگانی، بر ایمان به رسالت محمد و یا انکار […]
ادامه مطلبقرائت نبوی از جهان (11) متن قرآن و ماتن قرآن در این مقاله چندنکته را توضیح میدهم که به فهم مقالات پیشین کمک میکند. 1. از آغاز ظهور اسلام تا امروز اساس مسلمان بودن دو «گواهی دادن» است 1) «گواهی میدهم معبودی جز خدا نیست»، 2) «گواهی میدهم محمد رسول خداست» «اشهد ان لاالهالّا الّله و اشهد انّ محمدّاً رسولاللّه» […]
ادامه مطلباستادان گرامی و دانشجویان عزیز 1- به سبب تغییرات عمده فرهنگی که در یک قرن اخیر در جامعههای اسلامی پدید آمده بسیاری از فهم های پیشین از قرآن امروز از نظر اخلاقی و علمی نامقبول مینماید. از آنجا که آن متون منبع و مأخذ اصلی کسب ارزشهای اخلاقی و معنای زندگی انسانی و دفع نهیلیسم در این جامعه ها می […]
ادامه مطلبمقدمهای بر ترجمه ترکی کتاب «نقدی بر قرائت رسمی از دین»* اطلاعاتی برای خوانندگان ترک زبان واژه «قرائت» که در نام این کتاب به کار بردهام به دانش هرمنوتیک Hermenutik ادبی مربوط است. پس از پیروزی انقلاب اسلامی 1357 در ایران، مسائل کلامی، فقهی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی فراوان در این کشور مطرح شد که سابقه نداشت. اینها همه نشان میداد […]
ادامه مطلبصبح روز دوشنبه 20 تیرماه 1390 است. روزنامه روزگار همین الان به دستم رسید. در صفحه اول روزنامه چشمم به عکس عزت الله سحابی افتاد. بی اختیار به مظلومیت او گریستم. گریستم به اینکه با جنازه مردی از مردان آزادی خواه و موثر تاریخ سیاسی 50 سال اخیر ایران چنان کردند که میدانیم و با دختر نازنین او نیز چنان […]
ادامه مطلبامروز خدا هم «حقوق بشر» میخواهد سالها پیش در کتاب نقدی بر قرائت رسمی از دین نوشته بودم طرح و تصویب اعلامیه حقوق بشر یک «ضرورت تاریخی» بود که پس از جنگ جهانی دوم در سال 1948، بر سیاستمداران انسان دوست جهان آشکار شد. آنان از مشاهدات تاریخی اسف بار خود به این نتیجه رسیدند که تنها راه تئوریک نفی مطلق خشونت […]
ادامه مطلبامروز در کشور ما با فتوای فقیهان انسان را به نام خدا سنگسار میکنند! بارها گفتهام و نوشتهام که ابدیّت احکام جزائی مسلمانان هیچ دلیل قانع کنندۀ علمی ندارد. توضیح دادهام که آنچه آن را فقه سیاسی مینامند، بر هیچ پایه و تحلیل محکم استوار نیست و همۀ مبانی و دلائل آن قابل نقض است. من میدانم که بسیاری از فقیهان، […]
ادامه مطلبفهمیدن انسان یا فهماندن خدا؟ در مقالات پیشین، همواره بر تحلیل فهم مشترک مؤمن و غیرمؤمن از متن قرآن تکیه نمودهام. در آنها استدلال کردهام که این فهم بدون مفروض بودن یک گوینده انسانی برای این متن ممکن نیست. منظور از این فهم مشترک این نیست که مؤمنان و غیرمؤمنان «فهم واحد» از متن قرآن داشتهاند آشکار است که چنین فهم […]
ادامه مطلبقرآن (مُصحف شریف) یک متن تاریخی است، نه یک متن ماوراءالطبیعی! کلام نبوی در نگاهی دیگر 1. دو سال از نشر نخستین مقاله قرائت نبوی از جهان در فصلنامه مدرسه، میگذرد. اکنون ضروری میبینم مدعای اول آن مقاله را با در نظر گرفتن پارهای نکات مهم که در نقد آن خواندهام بار دیگر صورتبندی کنم. کوشش من این است که ابهامهای موجود […]
ادامه مطلب